Mua 1 tặng 5, bánh Trung thu bị ế để làm gì?
Mức giảm giá càng về cuối mùa càng trở nên mạnh tay, khiến nhiều người đặt câu hỏi: Tại sao doanh nghiệp lại sẵn sàng bán rẻ đến vậy? Và nếu bánh Trung thu không bán hết, chúng sẽ đi đâu?
Để hiểu câu chuyện này, trước hết cần nhìn vào quy mô thực sự của thị trường bánh Trung thu và cách một sản phẩm chỉ xuất hiện mạnh trong vài tuần mỗi năm lại có thể tạo ra một thị trường hàng tỷ USD.
Thị trường bánh Trung thu lớn đến đâu?
Chỉ trong khoảng một tháng của mùa Trung thu 2025, người Việt đã chi 51,7 tỷ đồng để mua gần 796.000 sản phẩm bánh Trung thu trên bốn sàn thương mại điện tử gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki, theo Metric. Dữ liệu được ghi nhận trong giai đoạn từ 24/8 đến 22/9/2025.
Tuy nhiên, 51,7 tỷ đồng mới chỉ phản ánh một phần rất nhỏ của thị trường.
Bánh Trung thu còn được bán qua hệ thống siêu thị, cửa hàng thương hiệu, đại lý, các quầy hàng theo mùa, website riêng của doanh nghiệp và nhiều kênh phân phối khác. Đặc biệt, một lượng lớn bánh còn được doanh nghiệp mua để làm quà tặng cho đối tác, khách hàng và nhân viên.
Nếu nhìn trên quy mô toàn cầu, thị trường cũng cho thấy sức tiêu thụ đáng kể. Theo Intellect Insights Journal, thị trường bánh Trung thu toàn cầu được định giá khoảng 2,23 tỷ USD vào năm 2020 và dự kiến đạt khoảng 2,8 tỷ USD vào năm 2027, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép khoảng 3,3% mỗi năm trong giai đoạn 2021–2027.
Mức tăng trưởng này có thể không quá ấn tượng nếu đặt cạnh những ngành hàng tiêu dùng đang phát triển nhanh. Nhưng bánh Trung thu có một đặc điểm rất khác: đây là một sản phẩm mang tính mùa vụ cao và nhu cầu tập trung trong một khoảng thời gian tương đối ngắn mỗi năm.
Nói cách khác, dù chỉ có một mùa bán hàng cao điểm, thị trường vẫn tạo ra doanh thu lên tới hàng tỷ USD.
Bánh Trung thu đang thay đổi như thế nào?
Một trong những yếu tố giúp thị trường mở rộng là bản thân chiếc bánh Trung thu cũng đang thay đổi.
Khoảng một thập kỷ trước, lựa chọn của người tiêu dùng tương đối quen thuộc: bánh nướng, bánh dẻo với những loại nhân phổ biến như thập cẩm, đậu xanh, hạt sen hay trứng muối. Ngày nay, danh mục sản phẩm đã trở nên đa dạng hơn rất nhiều, từ tiramisu, chanh dây, việt quất cho đến các dòng ít đường và bánh thuần chay.
Sự thay đổi này không đơn thuần là việc bổ sung thêm vài hương vị mới. Nó giúp mở rộng nhóm khách hàng có thể sử dụng bánh Trung thu, đồng thời thay đổi cách sản phẩm được định vị trên thị trường.
Theo iimedia, tại Trung Quốc, các dòng bánh có hương vị mới, định vị lành mạnh và bánh thuần chay đang ngày càng được người tiêu dùng đón nhận.
Khi không còn bị giới hạn bởi những công thức truyền thống, bánh Trung thu cũng có nhiều cơ hội bước ra khỏi phạm vi của một món ăn chỉ xuất hiện trong dịp lễ. Các thương hiệu có thể phát triển sản phẩm theo hướng cao cấp hơn, đầu tư vào hương vị, thiết kế bao bì và trải nghiệm để biến bánh Trung thu thành một món quà, một món tráng miệng hoặc một sản phẩm để thưởng thức, thay vì chỉ đơn thuần là món bánh dùng trong ngày Tết Trung thu.
Xu hướng này cũng giúp giải thích vì sao thị trường bánh Trung thu có thể tiếp tục tăng trưởng dù nhu cầu vẫn mang tính mùa vụ.
Một số dự báo cho rằng thị trường bánh Trung thu toàn cầu có thể đạt khoảng 3,14 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng khoảng 4,62%.
Đúng, phần này nếu theo flow bài website thì chỉ nên có 1 H2, còn lại triển khai thành các đoạn văn liên tục để giữ mạch đọc. Mình viết lại theo hướng đó:
Bánh Trung thu có phải để ăn?
“Bánh không phải để ăn thì để làm gì?” Nghe có vẻ là một câu hỏi khá vô lý, nhưng nếu nhìn vào cách thị trường bánh Trung thu đang vận hành, chúng ta sẽ thấy đây không hẳn là một sản phẩm được mua chủ yếu để tiêu dùng theo cách thông thường.
Khác với nhiều loại bánh kẹo khác, người mua và người sử dụng bánh Trung thu đôi khi là hai người hoàn toàn khác nhau. Một chiếc bánh có thể được mua để biếu cha mẹ, tặng người thân, gửi khách hàng, đối tác hoặc nhân viên. Vì vậy, nhu cầu quà biếu, tặng đã trở thành một trong những động lực quan trọng của thị trường bánh Trung thu, đặc biệt ở phân khúc cao cấp và kênh doanh nghiệp.
Theo ông Nguyễn Quốc Hoàng, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Bibica, thị trường bánh Trung thu hiện được chia thành ba kênh chính: điểm bán trên đường phố, siêu thị và B2B, tức các doanh nghiệp đặt bánh trực tiếp để phục vụ nhu cầu quà biếu, tặng. Trong đó, B2B là một phần rất lớn và quan trọng của thị trường. Tại Bibica, các sản phẩm phục vụ quà biếu, tặng chiếm khoảng 70% thị phần, trong khi phần lớn đơn hàng đã được chốt ngay từ đầu mùa.
Tương tự, Công ty Cổ phần Thực phẩm Hữu Nghị, doanh nghiệp đứng sau những sản phẩm quen thuộc như Custas hay Tipo cũng ghi nhận mức tăng trưởng 150% ở kênh quà biếu, tặng so với năm trước.
Những con số này cho thấy bánh Trung thu không đơn thuần là một sản phẩm thực phẩm được mua để ăn. Với một phần rất lớn thị trường, đây còn là một sản phẩm quà tặng mang tính mùa vụ.
Và khi người mua không phải là người trực tiếp sử dụng, cách định giá một chiếc bánh cũng bắt đầu thay đổi.
Một hộp bánh vài trăm nghìn đồng, hay thậm chí hơn một triệu đồng, không chỉ được định giá dựa trên bốn hay sáu chiếc bánh bên trong. Giá trị của nó còn nằm ở thương hiệu, thiết kế bao bì, hình thức trình bày và ý nghĩa mà món quà muốn truyền tải.
Một hộp bánh gửi đến đối tác có thể đại diện cho lời cảm ơn. Một hộp bánh dành cho nhân viên có thể là món quà ghi nhận. Với khách hàng, đó có thể là một cách để doanh nghiệp duy trì và củng cố mối quan hệ.
Vì vậy, người mua có thể sẵn sàng trả thêm cho một thương hiệu uy tín, một thiết kế sang trọng, bao bì đẹp hoặc một hộp quà được chuẩn bị chỉn chu hơn, ngay cả khi những yếu tố này không trực tiếp làm chiếc bánh bên trong ngon hơn tương ứng.
Điều này cũng phần nào giải thích vì sao phân khúc bánh Trung thu cao cấp vẫn có sức mua tốt dù giá bán không hề thấp.
Đại diện Sheraton Saigon Hotel & Towers cho biết khách sạn đã bán gần 125.000 chiếc bánh Trung thu trong năm 2025, tăng đáng kể so với năm trước, với giá bán phổ biến khoảng 1 triệu đồng mỗi hộp. Theo đơn vị này, nhóm khách hàng có khả năng chi trả cao vẫn sẵn sàng lựa chọn những sản phẩm có chất lượng và bao bì đẹp để phục vụ nhu cầu biếu tặng.
Nhìn theo cách này, bánh Trung thu thực tế không chỉ cạnh tranh trong thị trường bánh kẹo. Nó còn đang cạnh tranh trong thị trường quà tặng, nơi giá trị của sản phẩm không nằm hoàn toàn ở thứ người nhận ăn, mà còn nằm ở việc món quà đó đại diện cho điều gì.
Bán không hết có mất trắng?
Hạn sử dụng ngắn khiến doanh nghiệp phải bán hết trong mùa
Khác với nhiều loại bánh kẹo có thể bảo quản trong thời gian dài, bánh Trung thu thường có hạn sử dụng tương đối ngắn. Doanh nghiệp vì thế gần như không thể giữ hàng tồn từ mùa này sang mùa sau.
Điều này tạo ra một áp lực rất đặc biệt: bánh đã sản xuất thì phải tìm cách bán trong chính mùa Trung thu. Càng về cuối mùa, mục tiêu của doanh nghiệp cũng dần chuyển từ tối đa hóa lợi nhuận sang thu hồi vốn và giảm lượng hàng tồn.
Đó là lý do những chương trình như “mua 1 tặng 1”, “mua 1 tặng 3”, giảm 30–50% hay xả kho xuất hiện ngày càng nhiều sau Trung thu. Một cơ sở sản xuất bánh Trung thu tại TP.HCM từng chia sẻ với Báo Công Thương rằng bánh bán trước lễ có thể đạt lợi nhuận trên 60%, nên với số hàng tồn, chỉ cần thu hồi được khoảng 20% vốn cũng có thể chấp nhận được.
Không bán được thì bánh sẽ đi đâu?
Nếu giảm giá vẫn không thể bán hết, bánh tồn có thể được thu hồi, thanh lý hoặc chuyển sang những mục đích khác.
Tại Việt Nam, một số doanh nghiệp thu hồi bánh chưa bán được sau ngày Rằm, sau đó thanh lý cho nhân viên hoặc chuyển một phần cho các tổ chức từ thiện.
Tại Trung Quốc, một số nhà máy cũng thu mua bánh tồn với giá rất thấp để tiếp tục xử lý. Có trường hợp mức giá chỉ khoảng 1.500 nhân dân tệ/tấn. Nếu một chiếc bánh nặng trung bình 200 gram, một tấn tương đương khoảng 5.000 chiếc, tức giá thu mua chỉ khoảng 1.100 đồng mỗi chiếc, trong khi giá bán lẻ ban đầu có thể lên tới 30.000–50.000 đồng.
Từ bánh tồn thành nguyên liệu hoặc thức ăn chăn nuôi
Khi bánh không còn phù hợp để bán như một sản phẩm hoàn chỉnh, một số cơ sở có thể phân loại phần nhân và vỏ để tái sử dụng làm nguyên liệu cho các loại bánh khác.
Với những chiếc bánh đã hết hạn và không còn phù hợp để tiêu thụ, một hướng xử lý khác là nghiền nhỏ để làm thức ăn chăn nuôi. Tại Trung Quốc, thị trường thu mua bánh hết hạn để đưa vào các nhà máy sản xuất thức ăn gia súc, gia cầm cũng phát triển, với mức giá có thể chỉ khoảng 500 nhân dân tệ/tấn, tương đương khoảng 1,8 triệu đồng.
Như vậy, bánh Trung thu bán không hết không nhất thiết bị vứt bỏ ngay. Nhưng sau khi mùa lễ kết thúc, giá trị kinh tế của chúng giảm rất nhanh. Từ một sản phẩm có thể bán với giá hàng chục nghìn đồng mỗi chiếc, chúng có thể trở thành hàng thanh lý, nguyên liệu tái sử dụng hoặc thậm chí thức ăn chăn nuôi.